YOL AKADEMİ DERS PROGRAMI VE AMAÇ ÜZERİNE
Yol Akademi, Aleviliği yalnız hakkında bilgi edinilecek bir konu olarak değil, kendi kavramları, tarihsel deneyimi ve düşünme biçimleri bulunan bir Yol olarak ele alır. Amacı Yol adına değişmez hükümler vermek değil; Yol’un sözünü, hafızasını, kavramlarını ve tarihsel deneyimini araştırmaya, tartışmaya ve düşünmeye açmaktır.
Bu nedenle ders programımız hazır cevaplardan değil, sorulardan hareket eder. Bir şeyi neye dayanarak bildiğimizi, tarihsel bir iddiayı hangi kaynaklarla kurduğumuzu ve bir kavramı hangi anlamda kullandığımızı birlikte soruşturacağız. İnanma, hatırlama, düşünme ve bilmenin birbirinden farklı olduğunu gözetecek; birini diğerinin yerine geçirmeden aralarındaki ilişkileri araştıracağız.
Yol Akademi’de hafıza, araştırmanın kaynaklarından biridir. Söz, deyiş, anlatı, ritüel, mekân ve kuşaktan kuşağa aktarılan deneyim geçmişten izler taşır; fakat hafıza ile tarihsel bilgi aynı şey değildir. Derslerimizde neyin hatırlandığını, nasıl aktarıldığını, tarihsel koşullar içinde nasıl dönüştüğünü ve hangi kaynaklarla sınanabildiğini araştıracağız. Benzerliği süreklilik, sürekliliği köken saymadan; tarihsel bağıntıyı gösterebildiğimiz ölçüde hüküm kuracağız. Aynı dikkat Yol’un kavramları için de geçerlidir. Hakk, Can, talip, rıza, ikrar, edep-erkân, dar-didar, görgü-sorgu, ocak ve meydan gibi kavramları yalnız kullanmakla yetinmeyecek; neyi ifade ettiklerini, neden ayrıldıklarını ve birbirleriyle nasıl ilişki kurduklarını soruşturacağız. Böylece Yol’un dilini hazır tanımlarla açıklamak yerine, kavramların kendi bağlamları içindeki anlamlarını araştıracağız.
Güz dönemi programının önemli çalışma alanlarından biri kadın, tarih ve toplumsal cinsiyet olacaktır. Kadınların tarihsel deneyimlerini, emeklerini ve tarih yazımındaki görünürlük ve görünmezlik biçimlerini; farklı dönem ve toplumlarda kadınlara ve erkeklere yüklenen rollerin, beklentilerin ve ilişki biçimlerinin nasıl değiştiğini inceleyeceğiz. Geçmişte bugünkü düşüncelerimizin doğrulamasını aramak yerine, kaynakların bize ne söylediğini anlamaya çalışacağız. Çünkü programın amacı hangi soruları soracağımızı belirleyebilir; fakat bu soruların cevabı araştırma ve kanıttan çıkmalıdır.
Bu çalışmaların Yol bakımından önemli kavramlarından biri Can'dır. Can’ı kadın ile erkek arasındaki farklılıkları silen soyut bir insanlık adı olarak değil, farklılıklar arasında eşitlik, karşılıklılık ve birlikte var olma imkânını soruşturabileceğimiz bir kavram olarak ele alacağız. Can ile eşitlik arasındaki bağı varsaymayacak; bu bağı Yol’un dili, tarihsel deneyimi ve pratiği içinde araştıracağız. Böylece bugünkü değerlerimizi geçmişe söyletmek yerine, Yol’un kendi kavramlarının hangi düşünme imkânlarını taşıdığını göstermeye çalışacağız.
Yol Akademi’nin amacı yalnızca bilgi aktarmak değildir. Dersler, bilginin nasıl kurulduğunu görmeye, kavramları ayırmaya, kaynakları karşılaştırmaya, soru sormaya ve gerekçelendirilmiş düşünce geliştirmeye açık olacaktır. Farklı görüşlerin karşılaşmasını bir sorun değil, düşünmenin imkânı olarak göreceğiz. Hiçbir görüşü yalnız taşıdığı ad nedeniyle kabul veya reddetmeden, ileri sürülen iddianın dayanağını ve açıklama gücünü soruşturacağız.
Bu programda Kürsü ile Meydan birbirinin karşısına konulmayacaktır. Akademik araştırmanın kaynak, yöntem ve kavram disiplini ile Yol’un yaşayan söz, hafıza ve deneyiminin birbirini işitebileceği bir çalışma ortamı kurulacaktır. Akademik bilgi Meydan’ın yerine konuşmayacak; Meydan’dan gelen söz de araştırmanın dışında tutulmayacaktır. Ders programı, bu iki bilgi ve deneyim alanının birbirine indirgenmeden karşılaşabilmesine imkân verecektir.
Yol Akademi, Aleviliği araştırmaya önceden kurulmuş karşıtlıklardan başlamayacaktır. Yol’u yalnız başka bir inancın içinde ya da dışında, bir merkeze yakınlığı veya uzaklığı üzerinden tanımlamak yerine, öncelikle kendi kavramları, ilişkileri ve tarihsel deneyimi içinde anlamaya çalışacaktır. Başka inançlar, düşünceler ve kültürlerle tarihsel ilişkiler araştırılacak; ancak bu ilişkiler Yol’un kendisini anlamanın yerine geçirilmeyecektir.
Yol Akademi’de bilimsel yöntem, önceden kabul edilmiş düşünceleri doğrulamanın değil, iddiaları kanıt karşısında sınamanın aracıdır. Yeni bir belge, daha güçlü bir gerekçe veya daha açıklayıcı bir yorum karşısında önceki hükümlerimizi yeniden değerlendirmeye açık olacağız. Eleştirel düşünmeyi yalnız başkasının düşüncesini eleştirmek olarak değil, kendi kabullerimizi de aynı ölçüyle soruşturabilmek olarak anlayacağız.
Program; kadın tarihi ve toplumsal cinsiyet çalışmalarından felsefeye, antropoloji, teoloji, arkeoloji, mitoloji, sanat, edebiyat, tıp, hukuk, tarihten sosyal bilimlere, doğa ve ekoloji tartışmalarından Alevi düşüncesinin temel kavramlarına uzanan derslerle gelişecektir. Derslerde kavram çözümleme, kaynak okuma, tarihsel karşılaştırma ve tartışma birlikte yürütülecek; farklı disiplinlerden araştırmacılar ile Yol’un yaşayan bilgisini taşıyan kişilerin katkısına açık bir çalışma ortamı oluşturulacaktır.
Yol Akademi’nin amacı, katılımcıların aynı sonuçlara ulaşmasını sağlamak değildir. Amaç; ne düşündüğümüz kadar nasıl düşündüğümüzü de görünür kılmak, inanma ile bilmeyi, hafıza ile tarihsel bilgiyi, söz ile kavramı, iddia ile kanıtı ayırt edebilmek ve aralarındaki bağı gerekçeleriyle kurabilmektir.
Bu nedenle Yol Akademi’nin başarısı yalnız verdiği cevaplarla değil, hangi soruları mümkün kıldığı, hangi kavramları açıklığa kavuşturduğu ve hangi iddiaları gerekçeleriyle tartışılabilir hâle getirdiğiyle ölçülecektir.
Aşığa nişan, davaya burhan isterler.
Gerçeğe, gerçekler demine Hû!